index | home | introductie | cursus | opleiding | afbeeldingen | woordenboek | atelier | adressen | gereedschappen| onderdelen| wetenswaardig| vragen
links | sponsors
Google
 
HET WEER­ ­ ­ FILE NIEUWS­ ­ ­ ROUTEPLANNER

Praktische uurwerkreparatie. Door Bert van der Kamp.

Gereedschapkennis

Het gezegde "Goed gereedschap is het halve werk" vertelt maar de halve waarheid. Want als u er niet mee weet om te gaan, dan heeft u weinig aan goed gereedschap. Daarom ga ik hier de belangrijkste gereedschappen met u behandelen en u er werkstukken mee laten maken, zodat u van half werk heel werk kunt maken.

Draaibank
Draaibeitels
Vijl
Tappenvijl
Tappen polijst machine
Ultrasoon reinigingsmachine
Verenwinder (horloges)
Verenwinder (klokken)
Verbusapparaat
Wijzerplaatpoten soldeerapparaat

De vijl:


Vijloefeningen:

Oefening 1: vierkant in vierkant

Oefening 2: dennenboom

Om een vak goed te kunnen uitoefenen, is er een aantal basisoefeningen nodig waarmee u, als u het echt onder de knie wilt krijgen, moet beginnen. Een van eerste dingen die u moet leren, is het werken met gereedschap. En een van de eerste gereedschappen dat u vooral bij het repareren en restaureren van klokken moet leren beheersen, is de vijl. Nu hebben de meesten van ons wel eens een vijl in hun handen gehad en het lijkt niet zo moeilijk om daar mee te werken. Laat we daarom maar eens beginnen met een simpele opdracht om te ontdekken of u dit stuk gereedschap beheerst.

vierkant in vierkant.

Materiaal:
  • Een plaatje messing van 5 cm bij 10 cm. Dikte 5 mm
Gereedschap:
  • Boormachine.
  • Metaalboortjes.
  • Hamer.
  • Aanzetvijl kap 2 (kap 2 betekent het aantal tanden dat een vijl heeft per mm; in dit geval dus 2) met één gladde zijkant. Eenmaal normale breedte en eenmaal smal.
  • Figuurzaag met metaalzaagjes.
  • Winkelhaak (een goede schuifmaat is ook als winkelhaak te gebruiken).
  • Schuifmaat.
  • Een kraspen.
  • Bankschroef met gladde bekken of gladde inzetstukken.
    Deze gladde inzetstukken zijn eenvoudig zelf te maken.

  • U neemt 2 plaatjes messing van 4 cm bij een breedte van de bekken van de bankschroef. Dikte ongeveer 2 mm.
    Plaats een plaatje in de bankschroef zodat 2 cm erboven uit steekt. Nu neemt u een hamer en slaat het gedeelte dat er bovenuit steekt vlak, zodat u een haakse hoek krijgt. Doe hetzelfde met het andere plaatje.
    Ziedaar, u heeft uw eerste zelfgemaakte stuk gereedschap.


Zaag het plaatje messing doormidden; u heeft nu 2 stukken van 5x5 cm.
Gebruik de kraspen en de winkelhaak om een vierkant van 4 bij 4 uit te zetten op een van de plaatjes en klem het vervolgens in de bankschroef.
Denk er om dat u het plaatje niet te veel boven de bekken van de bankschroef uit laat steken. Een à twee mm onder de lijn is goed, anders krijgt u een zeer onaangenaam geluid te horen tijdens het vijlen en nooit een strakke vijlstreek.
Vijl nu van een van de plaatjes een zuiver vierkant (Zie tekening) van 4 bij 4 cm.
Als u nog geen ervaring met vijlen heeft, dan zult u merken dat het niet meevalt om een strakke vijlstreek te maken. De beste manier om dit te bereiken, is door het handvat van de vijl met een hand vast te houden en de wijsvinger van de andere hand op het eind van de vijl te leggen (als u last van transpirerende handen heeft, dan is het aan te raden om een vingertip te gebruiken, dit is een latex topje dat net over de eerste twee vingerkootjes past). Nu maakt u trek- en duwbewegingen waarbij alleen uw armen bewegen, u het lichaam stil houdt en de volle lengte van de vijl gebruikt. Let er op dat u alleen kracht uitoefent als u duwt en nooit als u trekt. Dus, als u de vijl van u af beweegt drukt u de vijl licht naar beneden maar tijdens het naar u toehalen oefent u geen kracht uit. Immers alleen als u duwt neemt de vijl materiaal af. Verder mag u de vijl niet van het werkstuk afnemen, maar zowel tijdens de duw- als trek- beweging blijft de vijl met het werkstuk in contact. De grootste fout die de meesten van ons maken is dat we te snel werken. U moet met rustige bewegingen de vijl op en neer halen, dan krijgt het mooiste en het snelste resultaat.
U kunt dit zowel zittend als staand oefenen.

Heeft u nog nooit met een vijl gewerkt, dan is het aan te bevelen eerst te oefenen met een stuk messing van de zelfde dikte voordat u met dit werkstuk begint.

Controleer alle zijden zowel in de lengte als in de breedte regelmatig met winkelhaak en schuifmaat.

Als dit klaar is (en daarbij is het niet nodig dat de buitenmaat precies 4 cm is; het gaat er om dat u een rechte vijlstreek en een zuiver vierkant heeft), dan gaan we het middenstuk er uit zagen. Zet met de kraspen een lichte streep op ongeveer 7 mm. van de kant en doe dit bij alle 4 kanten. Boor in twee tegenover elkaar liggende hoeken een gaatje van ongeveer 1.5 mm.
Zorg dat het gat binnen de lijn komt te liggen, want anders heeft u geen ruimte meer om te vijlen. Zaag nu met een figuurzaag het middengedeelte er uit. (Zie tekening)
Nu vijlen we de binnenzijde zuiver vierkant en wel zo, dat alle zijden nog 5 mm breed zijn.
Nu komt de gladde zijkant van onze vijl goed van pas, want als u met een kant klaar bent, zorg er dan voor dat de gladde kant van de vijl bij de volgende kant altijd naar de kant wijst waarmee u net klaar was.
U heeft hier een vijl voor nodig die smaller is dan het gat.
Als ook dit klaar is en alle maten kloppen en u bent nog met uw eerste plaatje bezig: proficiat! Op dit moment lagen mijn eerste twee plaatjes al in de prullenmand.

Het belangrijkste is dat het gat zuiver vierkant is. Als u heeft gesmokkeld, dan merkt u het straks vanzelf.

Pak nu het tweede plaatje en vijl dit precies op de maat van het gat. Ik weet dat het sneller gaat als u er eerst een stuk afzaagt, maar het is een vijloefening, dus laten we de zaag in de la.
Als u alles goed gedaan heeft, dan zal het vierkantje (dat ongeveer 3x3 cm is), ongeacht hoe u het in de opening van het grotere plaatje legt, zich er als het ware inzuigen en er zal vrijwel geen licht meer door de naden te zien zijn.
Wilt u de plaatjes hierna nog afwerken, dan kunt u dit het beste doen met diamantine, een polijstpoeder.
U neemt daarvoor een glasplaat van ongeveer 30x30 cm, het liefst matglas. Met helder glas kan het ook, maar alleen duurt het wat langer.
Strooi wat poeder op het glas en maak het met water aan tot een dun papje. Vervolgens legt u uw werkstuk hierop en met een lichte druk maakt u een cirkelende beweging. Na enige tijd zal uw papje lekker zwart worden en dat is het moment om te kijken hoe het er uit ziet. Als het mooi egaal mat is en alle krassen zijn er uit, dan heeft u een mooi werkstuk in handen.
Denk er om dat u alleen de vlakke (dus de gele vlakken) en niet de zijkanten polijst; uiteindelijk is het een vijloefening.

Ik wens u veel succes.

voorbeeld_vijlen terug naar A
terug naar B
voorbeeld_vijlen
top

dennenboom

Materiaal : Gereedschap:
  • Hamer.
  • Aanzetvijl kap 2 en kap 4 met één gladde zijkant. Normale breedte en smal.
  • Driekantige vijl kap 2 en kap 4.
  • Figuurzaag met metaalzaagjes.
  • Winkelhaak (een goede schuifmaat is ook als winkelhaak te gebruiken).
  • Schuifmaat.
  • Een kraspen.
  • Driehoek.
  • Gradenboog.
  • Tekengereedschap.
  • Lijm.
  • Bankschroef met gladde bekken of gladde inzetstukken. Deze gladde inzetstukken zijn eenvoudig zelf te maken. Zie vierkant in vierkant.


  • Eerst gaan we een tekening A maken.
    Gebruik niet te dun papier, want het is de bedoeling dat u de tekening, als hij klaar is, nauwkeurig uitknipt en op het messing plaatje plakt.
    Gebruik de maten die er bij staan en zorg dat de kruin een zuivere driehoek is.
    Alle zijden, dus a-b-c-d van de boom en e van de losse voet, zijn exact 5 cm. Als u de tekening heeft uitgeknipt en beide delen heeft opgeplakt, dan neemt u een kraspen en trekt (bij voorkeur langs een doorschijnende liniaal zodat u kunt zien wat u doet) alle lijnen zorgvuldig na.
    Vervolgens zaagt u de boom en de voet uit en vijlt beide op maat.
    Polijsten met diamantine.
    De bedoeling is dat de voet precies past om zowel a-b-c, zoals aangegeven in de tekening. B .
    Begin te vijlen met de vijl met kap 2.
    Als u het werkstuk bijna pas heeft, neemt u de zoetvijl dit is de vijl met kap 4. Deze maakt gladdere kanten. Werk daar uw werkstuk verder mee af. U zult merken dat het werken met een zoetvijl moeilijker is dan met een grovere vijl, maar al doende leert men en later zult u er veel profijt van hebben.
    Zorg er voor dat ook bij dit werkstuk de te vijlen zijden mooi strak zijn.
    Het is geen makkelijke opgave, maar mij gaf het indertijd erg veel voldoening toen het klaar was.

    Ook hierbij veel succes gewenst.

    voorbeeld vijlen dennenboom terug
    voorbeeld vijlen dennenboom
    top

    copyright ©