index | home | introductie | cursus | afbeeldingen | woordenboek | atelier | adressen | gereedschappen| onderdelen| wetenswaardig| vragen
links | sponsors
Google
 
HET WEER­ ­ ­ FILE NIEUWS­ ­ ­ ROUTEPLANNER

Reparatie van de antieke klokken
SLUITSCHIJF HERSTELLEN.


De Friese staart- en stoelklokken:
Demonteren antieke Friese staartklok
Schoonmaken.
Tappen polijsten met de hand:
Verbussen:
Pennenrad spaken herstellen
Lichters herstellen
Sluitschijf herstellen
Sporen herstellen
Tanden ankerrad herstellen
Anker herstellen
Wekkerwerk
Datum verzetting
Monteren Antieke Friesestaartklok
Benamingen onderdelen Friese staartklok
Benamingen onderdelen Friese stoelklok

We zien vaak dat aan de sluitschijf van alles is gedaan om de klok juist te laten slaan. Vaak zelfs zo erg, dat de originele sluitschijf normaal gesproken niet meer te gebruiken is.
Laten we eerst eens bekijken hoe dit zo ver heeft kunnen komen, temeer daar de sluitschijf eigenlijk niet aan slijtage onderhevig is.
De sluitschijf wordt aangedreven door het rondsel van het pennenrad dat door de stijl steekt. Als we het rondsel bekijken (foto 00), zien we dat de tanden met de hand zijn uitgezaagd. We kunnen er dus niet van uitgaan dat de tanden allemaal precies hetzelfde zijn en de zelfde afstand hebben.
Als de klok in het verleden altijd op teken gemonteerd zou zijn en de sluitschijf er op geplaatst is nadat de klok 12 uur had geslagen, dan zou men hier niets aan hoeven te doen en zou de sluitschijf er nog goed uitzien.
Echter, helaas is dit meestal niet gebeurd en heeft men er van alles aan gehamerd en gevijld, tot er niets meer mee beginnen valt.
We zien hier op de foto's 01 en 02 een goed voorbeeld van. Deze klok stond dan ook niet op teken. Wat nu te doen? Een van de mogelijkheden dat hij niet goed werkt kan zijn dat het gat te groot is en er teveel speling is. In dat geval plaatsen we er eerst een nieuwe bus in. Is dit echter in orde, of werkt hij daarna nog niet goed, dan zullen we andere maatregelen moeten nemen. Een nieuwe sluitschijf vind ik in dit geval geen optie, en afgezien van het feit dat ik niet zo snel nieuwe onderdelen gebruik, is het maar zeer de vraag of de nieuwe sluitschijf wel goed functioneert. Zo niet, dan moeten we meteen gaan vijlen.


In plaats van een nieuwe of een waarop allerlei stukken gesoldeerd moeten worden, nemen we een blikschaar en knippen alle nokken er af (foto 03).




Vervolgens plaatsen we het restant in de draaibank en draaien het mooi rond. Tevens draaien we er een gleufje in op 3 mm. van de rand ( foto 04).




We hebben nu dus een ronde schijf met op 3 mm. van de rand een gleufje (foto 05).



Zet nu het raderwerk op teken en plaats de schijf en de achterlichter. Plaats hem zó dat het holletje dat we op foto 05 zien, bovenaan zit, net voorbij de pen van de achterlichter (foto 06).

Zorg er voor dat de ketting en de katrol in het werk zitten, zodat als u straks het raderwerk moet verzetten, u dit niet met de hand hoeft te doen. Hang het gewicht aan de katrol.
Neem nu een dunne vilstift en zet een streepje recht naar beneden aan de achterkant van de pen, tot aan het gleufje (foto 07).


Laat de klok nu slaan. Omdat we de nokken er af gehaald hebben, zal de klok telkens slechts één keer slaan. De eerste keer laat u de klok driemaal slaan, namelijk half een, een uur en half twee. Dit zijn telkens enkele slagen en dan hebben we dus geen nokken nodig. Zet nu een streepje aan de voorkant van de pen en zet een kruis tussen de twee streepjes (foto 08).


Nu laten we de klok tweemaal slaan en zetten een streepje aan de achterkant van de pen (foto 09).

Vervolgens weer éénmaal en een streepje aan de voorkant van de pen en een kruis tussen deze twee streepjes. Zo gaan we door en elke keer als we de klok éénmaal hebben laten slaan, laten we hem de volgende keer een slag meer slaan, dus twee, drie, vier enz. Doen we het goed, dan zullen we als we helemaal rond zijn aan het eind dus twaalf slagen hebben. Is dit niet het geval, dan hebben we ons ergens verteld en is het verstandig om de schijf er af te halen en met een ontvetter de streepjes te verwijderen en opnieuw te beginnen (foto's 10 en 10a).
We halen nu de schijf eraf en zagen met een figuurzaag alle stukken er uit waar we een kruis in geplaatst hebben (foto 11).

Toen ik u de schijf erop liet plaatsen, heb ik gezegd hem zo te plaatsen dat het holletje net voor de pen van de achterlichter komt. De verklaring is dat als dat holletje op een van de nokken had gezeten, er een kans is dat de lichter daar zou kunnen blijven haken. Nu zat het op een gedeelte dat we er toch uit moesten zagen. Nu moeten we de pen in de achterlichter drie mm. naar beneden brengen. Zouden we dit niet doen, dan zou de klok telkens eenmaal blijven slaan. Bij een staartklok is de achterlichter meestal te smal om een pen drie mm. lager te plaatsen. In dat geval nemen we een blokje ijzer waar we een ronde kant aan vijlen en zorgen ervoor dat de onderkant hiervan drie mm. lager komt te zitten dan dat de pen zat (foto's 12 en 13).

We zetten het raderwerk weer op teken en plaatsen de sluitschijf en de achterlichter. Denk er om dat u de sluitschijf zo plaatst dat hij 12 uur heeft geslagen. We controleren of hij alle slagen goed regelt en zo nodig werken we de schijf bij. Als alles naar wens is, dan vijlen we de gezaagde kanten iets schuin af en u heeft weer een prima werkend slagwerk met behoud van de originele sluitschijf (foto 14).

Op foto15 zien we het eindresultaat. Denk er bij montage om dat het raderwerk op teken staat en het sluitrad zo geplaatst wordt, dat de pen van de achterlichter in het sluitrad valt net nadat de klok 12 uur heeft geslagen.
foto 00 sluitschijf herstellen foto 01 sluitschijf herstellen foto 02 sluitschijf herstellen foto 03 sluitschijf herstellen foto 04 sluitschijf herstellen foto 05 sluitschijf herstellen foto 06 sluitschijf herstellen foto 07 sluitschijf herstellen foto 08 sluitschijf herstellen foto 09 sluitschijf herstellen foto 10 sluitschijf herstellen foto 10a sluitschijf herstellen foto 11 sluitschijf herstellen foto 12 sluitschijf herstellen foto 13 sluitschijf herstellen foto 14 sluitschijf herstellen foto 15 sluitschijf herstellen


­ top     


copyright ©