index | home | introductie | cursus | afbeeldingen | woordenboek | atelier | adressen | gereedschappen| onderdelen| wetenswaardig| vragen
links | sponsors
Google
 
HET WEER­ ­ ­ FILE NIEUWS­ ­ ­ ROUTEPLANNER

Reparatie van de antieke Friesestaartklok
DEMONTEREN ANTIEKE FRIESE STAARTKLOK


De Friese staart- en stoelklokken
Demonteren antieke Friese staartklok
Schoonmaken
Tappen polijsten met de hand
Verbussen
Spaken pennenrad (grondrad slagwerk) herstellen
Sporen herstellen
Sluitrad repareren
Tanden ankerrad herstellen
Anker herstellen
Wekkerwerk
Datum verzetting
Monteren Antieke Friesestaartklok
Benamingen onderdelen Friese staartklok
Benamingen onderdelen Friese stoelklok
volgende pagina




We beginnen de versierselen, dat kunnen beelden, vazen of knoppen zijn, van de kap te halen.
Vervolgens verwijderen we de kap door deze naar voren te schuiven, hem er dan af te tillen (foto 2) om dan de schuif te verwijderen.
Deze kunnen we naar beneden laten glijden door de kastpinnen (bij rode pijltjes op foto's 2 en 3) er uit te nemen.
Het is overigens mogelijk dat er maar n kastpen in de kast zit.










Nu laten we de klok eerst 12 uur slaan en halen vervolgens het gewicht er af. Het is niet van belang of de klok op slag is, dus de stand van de wijzers maakt niets uit.




Als de klok in originele staat is, dan zal de grote wijzer met een schroef zijn bevestigd.
Als we deze schroef verwijderen, kunnen we de grote wijzer eraf nemen (foto 5).







Nu zien we een grote moer waarmee het kleine wijzertje, de zgn. wekkerwijzer, bevestigd is (foto 6). Deze moer draaien we er af en nu kunnen we de wekkerwijzer, die op een vierkant zit, en de kleine wijzer, die op een zeskant is bevestigd, afnemen (foto's 7 en 8).





Vervolgens gaan we de wijzerplaat verwijderen. Deze zit met twee schroeven aan de bovenkant van het uurwerk bevestigd door middel van twee plaatjes die aan de plaat zitten (foto 9).
Bij zeer vroege staartklokken (vooral kortstaartjes) kan de plaat doormiddel van voorsteekstiften zoals bij stoelklokken aan het uurwerk zijn bevestigd. Aan de onderkant op de bodemplaat zijn deze met een plat penvoetje ingelaten.


Als we deze schroeven verwijderd hebben, pakken we de wijzerplaat aan de bovenzijde vast en halen hem voorzichtig naar voren, zodat de minuutpijp vrijkomt uit het gat in het midden van de plaat. Nu tillen we de plaat een klein beetje omhoog, zodat de plaatjes die aan de onderkant van de plaat zitten, vrijkomen en dan kunnen we hem er afnemen (foto's 10 en 11).




Vervolgens halen we de slinger uit het werk. Deze kan op twee manieren bevestigd zijn: aan de kloof van het anker zoals op foto 12 is te zien of aan de kast zoals u op foto 13 ziet.
We pakken de slinger bij het bovenste blokje van de slingerveer vast en halen dit omhoog, zodat we de slingerveer uit de slingerhanger kunnen schuiven. U kunt nu de slinger naar achter halen zodat hij vrijkomt van de gaffel en hem er dan uit halen.





We gaan nu de ketting verwijderen.
De wekkerketting is eenvoudig. We verwijderen aan de rechterkant het haakje waar het gewichtje aan hangt (foto13a) en trekken de ketting er dan aan de linkerkant uit.
De ketting voor gaand- en slagwerk van dit soort klokken bestaat uit n stuk en dus kunnen we het uurwerk niet zonder meer van het kastplankje halen.
Buig met een plattang een van de schakels van de voorste ketting ongeveer 10 cm. onder de dwarsligger van de kast open. Doe dit zowel met de linker als met de rechter ketting (foto 14).
We hebben nu aan de voorzijde twee kleine stukjes en aan de achterzijde de rest van de ketting. Pak nu de achterste ketting rechts beet en trek hem uit het uurwerk. Aangezien de palling aan de achterkant zit, gaat dit eenvoudig. Het voorste stuk kunt u verwijderen door met een tang vanaf de zijkant de twee stukken uit de kast te halen en te verwijderen.

U schroeft de bout los waarmee het uurwerk op het kastplankje bevestigd is (foto 15), neemt het uurwerk er af en verwijdert de bel (foto 16).

Nu gaan we eerst kijken of het uurwerk op teken staat. In de meeste gevallen zal alleen het slagwerk op teken staan. Bij een klok met halfuur slag is het minder belangrijk als het wijzerwerk niet op teken staat. Zit er een kwartierslag in, dan moet ook het wijzerwerk op teken staan. Op teken staan wil zeggen dat er tekens op het rad en rondsel staan, zodat u bij de montage het uurwerk weer in dezelfde stand kunt monteren. Meestal bestaat het teken op het rad uit een V bij een van de tanden en bij het rondsel uit een inkeping over twee tanden. Als nu de tand met de V tussen de tand van het rondsel met een inkeping staat, dan staat het werk op teken. We controleren dit als volgt. Als de wijzerplaat is verwijderd, dan kijkt u tegen het uurrad aan dat ingrijpt in het rondsel van het wisselrad dat zich onder het uurrad bevindt. Bij deze klok zien we dat op het rad een putje is geslagen (foto 16) en als we het bevestigingplaatje van het wisselrad verwijderen (foto 17), zien we over twee tanden van het wisselradrondsel een inkeping (foto16). Na het verwijderen van het uurrad zien we dat ook de minuutpijp van een teken is voorzien (foto 18). Alhoewel deze klok geen kwartierslag heeft, staat het wijzerwerk toch op teken, wat bij de montage alleen maar een pr is.


Als we willen zien of ook het gaand werk op teken staat, dan moeten we eerst het anker verwijderen. Dit doen we door de twee schroeven waarmee de ankerkloof aan de achterzijde van het werk vast zit te verwijderen en deze er af te nemen. Daarna draaien we het anker helemaal om. Dit moet voorzichtig gebeuren, want anders beschadigt u de tanden van het ankerrad. Als u het omgedraaid heeft, dan is het eenvoudig om het anker er uit te nemen (foto's 19 en 20).





Als we het anker er uit genomen hebben, kan het raderwerk vrij draaien.We controleren of er tekens op de raderen staan (foto 21). Is dit het geval, dan draaien we het grondrad tot de tand met dit teken in het rondsel van het middenrad staat (foto 22).



Op dat moment moet, als alles goed is, het teken dat in het rad staat in het rondsel van het ankerrad staan. Is dit niet het geval, dan is het bij een vorige restauratie niet goed gemonteerd. Zet dan bij de tand van het rondsel van het ankerrad een nieuw teken. Doe dit z dat u weet wat het oude en het nieuwe teken is. Indien u geen tekens kunt ontdekken (en dat is meestal het geval), dan gaan we dit nu eerst doen. Hou het ankerrad vast en zet op de raderen en rondsels met een viltstift een teken. Vergeet niet om straks de plaats van de tekens te markeren met een centerputje of een vijlstreek. Als we dit gedaan hebben, dan verwijderen we de stijlsluiting waarmee de gaandwerkstijl is vastgezet (foto 23). Haal de stijl er nu voorzichtig uit door hem aan de bovenzijde naar u toe te halen (foto 24).



Als er tekens op de raderen stonden, dan kunt u nu nog even controleren of het middenrad goed in het rondsel van het ankerrad grijpt (foto 25).
foto1 antieke Friese staart klok foto2 antieke Friese staart klok foto3 antieke Friese staart klok foto4 antieke Friese staart klok foto5 wijzers foto6 wijzers foto7 wijzers foto8 wijzers foto9 uurwerk foto10 uurwerk foto11 uurwerk foto12 uurwerk foto13 uurwerk foto13a uurwerk foto14 ketting foto15 ketting foto16 wijzerwerk foto17 wijzerwerk foto18 wijzerwerk foto19 ankerkloof foto20 ankerkloof foto21 raderwerk foto22 raderwerk foto23 stijl verwijderen foto24 stijl verwijderen foto25 raderwerk


­ top      volgende pagina

copyright