index | home | introductie | cursus | opleiding | afbeeldingen | woordenboek | atelier | adressen | gereedschappen| onderdelen| wetenswaardig| vragen
links | sponsors
Google
 
HET WEER­ ­ ­ FILE NIEUWS­ ­ ­ ROUTEPLANNER

Reparatie van moderne klokken
DE ZAANSE KLOK


DEMONTEREN


Demonteren
Demonteren schoorsteenpendule
Demonteren klok met kwartierslag
Demonteren minuutpijp
Schoonmaken
Tappen polijsten met de hand
Tappen polijsten met de machine
Verbussen van uitgesleten gaten
Polijsten van de uurwerk onderdelen.
Monteren Zaanseklok
Monteren Junghans tafelklok met sluitrad ± 1900
Monteren schoorsteenpendule
Monteren klok met kwartierslag
Monteren minuutpijp

Eerst enige opmerkingen:
ik heb er voor gekozen om u stap voor stap door de reparatiemethoden die ik hanteer te leiden. Dit houdt in dat op deze pagina precies staat wat er bij de klok waarvan de foto’s zijn afgebeeld, moet gebeuren. De foto’s zijn allemaal van het zelfde type uurwerk. Door op de kleine plaatjes te klikken krijgt u een vergroting.

Het is verstandig om, voordat u met het demonteren begint, eerst een schets te maken van het uurwerk zodat u later weet waar wat heeft gezeten.
Heeft u een digitale camera is het natuurlijk idiaal om verschillende foto's te maken.

In Nederland is de Zaanse klok (foto 0) wel een van de meest voorkomende klokken. Daarom wil ik met het uurwerk van dit type klok beginnen.

Om te beginnen halen we de slinger uit de klok. In dit geval is de slinger opgehangen aan een slingerverlengstuk (B). Door de slinger iets op te lichten (bij A) kunt u hem verwijderen (foto 1). Het is verstandig altijd eerst de slinger te verwijderen voordat u een klok met slinger gaat verplaatsen.

Vervolgens gaan we de ketting verwijderen. Dit doen we door een van de schakels los te buigen aan de zijde waar het gewicht hangt, boven het eventueel aanwezige oog dat er voor dient dat u het gewicht niet te ver op kunt trekken. Nu kunt u, door aan het andere einde van de ketting te trekken, de ketting uit het uurwerk verwijderen (foto’s 2 + 3).  
 
 
 
 
In veel gevallen is de gleuf waardoor het hamertje van het slagwerk steekt, nauwelijks breed genoeg om deze straks door te laten, dus verwijderen we deze door de schroef aan de achterzijde van het hamertje los te draaien (foto 4).  
 
 
Om de wijzers te verwijderen, draaien we het moertje dat voor de grote wijzer zit los (foto 5). U kunt nu de wijzers verwijderen. Zit de grote wijzer vast met een moertje, de kleine wijzer zit vrijwel altijd op het uurrad geklemd en deze kunt u verwijderen door de wijzer voorzichtig heen en weer te draaien.  
 
We draaien nu de klok om en verwijderen de vier met een rode pijl aangegeven schroeven (foto 6). Door nu het uurwerk aan de onderkant beet te pakken, kunnen we het werk er uit halen. Het kan voorkomen dat het deurtje zó klein is, dat het uurwerk er niet doorgaat. In dat geval moet u eerst de achterkant verwijderen door de met een groene pijl aangegeven schroeven te verwijderen.

 
 
 
We hebben nu van links naar rechts (foto 7):
De wijzers met wijzermoertje, de slinger, het uurwerk met bevestigingsschroeven en de ketting.
Vervolgens verwijderen we de slingerveer. Dit doen we door de voorsteekpen bij de pijl te verwijderen. In vrijwel alle gevallen is deze pen vanaf de rechterkant aangebracht, dus moet hij naar rechts er uit. 
 
 
We verwijderen nu het slingertussenstuk en halen het anker eruit door de ankerkloof los te schroeven (foto 8). Op foto 9 ziet u het uurwerk, het slingertussenstuk, de ankerkloof met schroeven en het anker met gaffel.

 
 
 
 
 
Als we nu het werk omdraaien, zien we dat het wisselrad is geborgd met een draadje dat door de as steekt waarop de grote wijzer is bevestigd (foto 10). Dit draadje dient er voor dat het uurrad niet te veel speling heeft. We verwijderen het draadje.

 
 
Nu gaan we de lichters verwijderen. In de meeste gevallen zitten deze bij moderne klokken bevestigd met zogenaamde splitplaatjes (foto 11). Dit zijn ronde plaatjes met aan een kant een V-vormige opening en in het midden een rond gat. Als we nu met een plattang tegen de opening te drukken, kunnen we het plaatje er af drukken. Doe dit wel voorzichtig, want deze plaatjes zijn verend en op het moment dat ze voor de helft los zijn, willen ze nog wel eens wegspringen. We zien dat bij deze klok zowel de zaaglichter als het wisselrad met een splitplaatje bevestigd zijn (foto 12) .

 
 
Als we het werk omdraaien, zien we dat de twee andere lichters, namelijk de hartlichter en de voorslaglichter, ook met splitplaatjes bevestigd zijn (foto 13). We verwijderen ook deze twee plaatjes en kunnen dan de lichters uit het werk nemen.

 
 
 
 
 
 
Bekijken we de hamerlichter, dan zien we dat er een gleuf in de platine zit en dat daar een veer zit. Deze veer heeft 2 functies: hij zorgt er voor dat de lichter op zijn plaats blijft en hij dient om de lichter voldoende kracht te geven als hij op de bel slaat. Als we nu het eind van de veer uit het gat in de platine halen en we drukken de lichter naar rechts, dan kunnen we deze er uit lichten (foto’s 14, 15 en 16).

 
 
 
 
Op het hartje en de minuutpijp na hebben we nu alles aan de buitenkant van het werk verwijderd (foto 17).

 
 
 
 
Deze verwijderen we door gebruik te maken van twee lichters (foto18). Voor u de minuutpijp verwijdert, moet u eerst controleren of de as van het centrumrad massief is. Dit doet u door in het werk te kijken. U kunt dan zien of de as van het centrumrad tussen de platines dikker is. Als dat het geval is, dan kunt u de minuutpijp als omschreven verwijderen (foto 19). Ziet u echter dat er op de as aan de binnenzijde een messing bus zit en dat de as in het werk dezelfde dikte heeft als bij het gedeelte dat er aan de voorkant uitsteekt, dan mag u deze niet verwijderen met deze lichters. In dat geval wordt deze later verwijderd. Dit doen we als volgt .Zie Tip.

 
 
 
Als we zover zijn, kunnen we de moeren eraf draaien en de platine afnemen. Het enige waar we nu nog aan moeten denken, is het merken van de beide spoorraderen. In dit geval kunnen we ons moeilijk vergissen, omdat van het gaand werk de vertanding duidelijk anders is. Dit is echter lang niet altijd het geval. Het kan zijn dat de vertandingen precies hetzelfde zijn, maar dat de raderen toch verschillen hebben, en dan heeft u een probleem bij de montage. Maak er daarom een gewoonte van om altijd de spoorraderen en de veertonnen te merken. Zet op het rad van het slagwerk een S en op het rad van het gaand werk een G. Doe dit ook op het spoor, want het is zeer waarschijnlijk dat het spoor van het gaand werk de andere kant op draait dan het spoor van het slagwerk (foto’s 20, 21 en 22).

Monteren

foto 0 zaanse klok foto 1 zaanse klok foto 2 zaanse klok foto 3 zaanse klok foto 4 zaanse klok foto 5 zaanse klok foto 6 zaanse klok foto 7 zaanse klok foto 8 zaanse klok foto 9 zaanse klok foto 10 zaanse klok foto11 zaanse klok foto12 zaanse klok foto13 zaanse klok foto14 zaanse klok foto15 zaanse klok foto16 zaanse klok foto17 zaanse klok foto18 zaanse klok foto19 zaanse klok foto20 zaanse klok foto21 zaanse klok foto22 zaanse klok
Modelbouw en miniaturen
­ top


copyright ©